Jak rozwiązywać sudoku: techniki od podstaw do zaawansowanych

Poradnik · czas czytania ok. 8 min · wszystkie poradniki

Sudoku wygląda jak zadanie z matematyki, ale nie ma w nim żadnych obliczeń. To czysta logika: każdą cyfrę da się wywnioskować z tych, które już stoją na planszy. W tym poradniku przejdziemy od zasad, przez proste metody dla początkujących, aż do technik, które pozwalają rozwiązywać nawet trudne plansze bez zgadywania.

Zasady sudoku w jednym akapicie

Plansza ma 81 pól ułożonych w siatkę 9 na 9, podzieloną na dziewięć kwadratów 3 na 3. Część pól jest już wypełniona. Twoim zadaniem jest wpisać w puste pola cyfry od 1 do 9 tak, żeby w każdym wierszu, w każdej kolumnie i w każdym kwadracie każda cyfra wystąpiła dokładnie raz. Dobrze ułożone sudoku ma tylko jedno rozwiązanie i da się je znaleźć wyłącznie logicznym wnioskowaniem.

Warto od razu zapamiętać jedną rzecz: w sudoku nie liczymy. Cyfry mogłyby równie dobrze być literami albo kolorami. Liczy się tylko to, że każdy symbol ma się pojawić w każdej grupie raz.

Pierwsze kroki: gdzie zacząć

Najlepiej zacząć od cyfr, które pojawiają się na planszy najczęściej. Jeśli siódemka stoi już w sześciu kwadratach, to zostały tylko trzy, w których jej brakuje, a w każdym z nich często da się wskazać jedyne możliwe miejsce.

Weź taką cyfrę i przejrzyj kwadraty, w których jej brakuje. Dla każdego pustego pola w kwadracie sprawdź, czy w jego wierszu albo kolumnie nie stoi już ta cyfra. Gdy zostanie tylko jedno pole, w którym cyfra może się znaleźć, wpisz ją. To najprostsza i najczęściej używana technika, nazywana skanowaniem.

Dwie podstawowe techniki: ukryta i naga pojedyncza

Ukryta pojedyncza

Ukryta pojedyncza to cyfra, która w danej grupie (wierszu, kolumnie albo kwadracie) może stanąć tylko w jednym polu. Nawet jeśli to pole mogłoby teoretycznie pomieścić kilka cyfr, ta jedna nie ma innego miejsca w grupie, więc musi stanąć właśnie tam. Skanowanie, o którym była mowa wyżej, to właśnie szukanie ukrytych pojedynczych.

Naga pojedyncza

Naga pojedyncza działa odwrotnie. Patrzysz na jedno pole i sprawdzasz, które cyfry już widzi w swoim wierszu, kolumnie i kwadracie. Jeśli „widzi” osiem różnych cyfr, to dziewiąta jest jedyną możliwą i możesz ją wpisać.

Te dwie techniki wystarczą do rozwiązania większości łatwych i wielu średnich plansz. Na łatwym poziomie sudoku nie potrzebujesz niczego więcej.

Notatki, czyli kandydaci w polach

Na trudniejszych planszach w pewnym momencie żadna cyfra nie daje się wpisać od razu. Wtedy pomagają notatki: w każdym pustym polu zapisujesz drobno wszystkie cyfry, które mogą tam stanąć. Nazywa się je kandydatami.

Notatki wymagają porządku. Za każdym razem, gdy wpiszesz cyfrę, musisz wykreślić ją z notatek we wszystkich polach tego samego wiersza, kolumny i kwadratu. W grze na tej stronie dzieje się to automatycznie, co oszczędza dużo pracy i błędów. Gdy w którymś polu zostanie tylko jeden kandydat, to naga pojedyncza i możesz go wpisać.

Pary i trójki kandydatów

To pierwsza technika, która odróżnia średniego gracza od zaawansowanego. Jeśli w jednym wierszu dwa pola mają w notatkach dokładnie tę samą parę cyfr, na przykład 4 i 7, i żadnych innych, to te dwie cyfry muszą zająć właśnie te dwa pola. Nie wiemy jeszcze, która gdzie, ale wiemy, że w pozostałych polach wiersza nie może być ani czwórki, ani siódemki. Możesz je stamtąd wykreślić.

Ta sama zasada działa dla trzech pól z trzema cyframi (trójka) i dla czterech pól z czterema cyframi. Istnieje też wersja ukryta: jeśli dwie cyfry w grupie mogą stanąć tylko w tych samych dwóch polach, to te pola mogą zawierać wyłącznie te dwie cyfry i możesz wykreślić z nich pozostałe notatki.

Wskazujące pary i linie

Czasem w kwadracie dana cyfra może stanąć tylko w polach leżących w jednym wierszu. Wtedy wiadomo, że w tym wierszu cyfra stanie właśnie w tym kwadracie, więc możesz ją wykreślić z notatek w pozostałych polach wiersza, poza kwadratem. To technika wskazującej pary albo trójki.

Działa to też w drugą stronę: jeśli w wierszu cyfra może stanąć tylko w polach jednego kwadratu, to w tym kwadracie nie może jej być nigdzie indziej. Te dwie techniki łącznie rozwiązują zdecydowaną większość trudnych plansz.

Techniki dla zaawansowanych

Najtrudniejsze plansze wymagają metod, które obejmują kilka grup naraz. Najbardziej znana to X-wing. Jeśli w dwóch wierszach dana cyfra może stanąć tylko w dwóch polach, i te pola leżą w tych samych dwóch kolumnach, to cyfra zajmie po jednym polu w każdej z tych kolumn. Możesz ją wtedy wykreślić z pozostałych pól obu kolumn.

Kolejne metody, jak Swordfish czy łańcuchy kandydatów, rozwijają tę samą myśl na trzy i więcej grup. W codziennym graniu rzadko są potrzebne. Jeśli jednak lubisz wyzwania, warto ich poszukać, bo dają ogromną satysfakcję.

Najczęstsze błędy i co robić, gdy utkniesz

• Zgadywanie. W dobrze ułożonym sudoku każdą cyfrę da się wywnioskować. Zgadnięta cyfra często prowadzi do sprzeczności dopiero kilka ruchów później, a wtedy trudno znaleźć błąd.
• Nieaktualne notatki. Gdy po wpisaniu cyfry nie wykreślisz jej z notatek, zaczniesz wyciągać fałszywe wnioski.
• Patrzenie tylko na wiersze. Pamiętaj o trzech rodzajach grup. Wiele ruchów widać dopiero w kolumnach albo kwadratach.

Gdy utkniesz, zrób pełny przegląd: przejdź cyframi od 1 do 9 i dla każdej sprawdź wszystkie kwadraty, a potem przejrzyj pola z dwoma kandydatami w poszukiwaniu par. Jeśli to nie pomoże, w grze możesz użyć podpowiedzi, która wpisze jedno pole. Lubisz papier? Wydrukuj sudoku do druku z rozwiązaniami.

Inne poradniki

• Zasady chińczyka: jak grać i wygrywaćSzóstka, bicie, domek i trzy próby: pełne zasady oraz porady, jak częściej wygrywać.
• Zasady gry w warcaby: bicie, damka i strategiaJak ruszają się pionki, kiedy bicie jest obowiązkowe i jak zdobyć damkę.
• Jak wygrać w kółko i krzyżyk (i nigdy nie przegrać)Najlepszy pierwszy ruch, widełki i obrona, dzięki której zawsze zremisujesz.